Dla wielu osób brzmi to na początku trochę dziwnie. Jak mam być dla siebie rodzicem? Co to właściwie znaczy? W praktyce chodzi o coś bardzo konkretnego: o uczenie się takiego stosunku do siebie, który jest bardziej wspierający, bardziej uważny i bardziej opiekuńczy niż ten, którego człowiek nauczył się wcześniej.
To ważne szczególnie wtedy, gdy dzieciństwo nie dawało wystarczająco dużo bezpiecznej opieki. Gdy było w nim za mało ciepła, za mało zrozumienia, za dużo krytyki, niestabilności, zawstydzania, samotności albo konieczności radzenia sobie samemu z czymś, co było za duże jak na dziecko.
Dziecko uczy się siebie w relacji. Uczy się, czy jego emocje mają znaczenie, czy potrzeby są ważne, czy można liczyć na wsparcie, czy wolno popełniać błędy, czy trzeba zasługiwać na uwagę, czy jest się kimś wartym troski.
Jeśli w domu było wystarczająco dużo bezpieczeństwa, akceptacji i opieki, człowiek zwykle wnosi w dorosłość bardziej wspierający stosunek do siebie. Gdy jednak relacje z opiekunami były trudne, chłodne, nieprzewidywalne albo raniące, wewnętrzny świat często organizuje się inaczej. Zamiast wsparcia pojawia się surowość. Zamiast czułości, pomijanie siebie. Zamiast opieki, wymaganie od siebie więcej i więcej.
Wtedy w dorosłym życiu wiele osób funkcjonuje tak, jakby w środku nadal brakowało kogoś, kto potrafi zatrzymać, zauważyć, uspokoić, wesprzeć i ochronić.
Reparenting jest próbą odpowiedzi właśnie na ten brak.
Nie chodzi o idealizowanie siebie ani o sztuczne powtarzanie miłych zdań, które niczego w nas nie poruszają. Chodzi bardziej o rozwijanie w sobie takiej postawy, która przypomina dobrego, wystarczająco bezpiecznego opiekuna.
Kogoś, kto:
- widzi, kiedy jest nam trudno,
- traktuje nasze emocje poważnie,
- pomaga wracać do spokoju,
- nie zawstydza za słabość,
- nie porzuca za błąd,
- dba o ciało, rytm dnia i podstawowe potrzeby,
- potrafi być ciepły, ale też stanowczy,
- wspiera rozwój, zamiast tylko oceniać.
To oznacza, że w codziennym życiu uczymy się odnosić do siebie trochę inaczej. Nie tak, jak przez lata nauczył nas wewnętrzny krytyk, ale bardziej tak, jak odnosilibyśmy się do kogoś ważnego, kogo naprawdę chcemy chronić i wspierać.
Troska o siebie nie zaczyna się od wielkich przełomów, ale od podstaw: od jedzenia, snu, odpoczynku, rytmu dnia, poczucia bezpieczeństwa i zauważenia, że ciało ma granice i potrzeby.
Dla wielu osób to właśnie ten podstawowy poziom bywa najtrudniejszy. Szczególnie jeśli od dawna żyją w trybie mobilizacji, przeciążenia albo ciągłego bycia dla innych. Wtedy nawet proste pytanie: „czy jestem zmęczona?”, „czy potrzebuję odpoczynku?”, „czy to mi służy?” nie przychodzi łatwo.
A jednak właśnie tam często zaczyna się zmiana.
Bycie dla siebie dobrym opiekunem oznacza też zaspokajanie podstawowych potrzeb bez poczucia winy. Oznacza zgodę na to, że ciało zasługuje na opiekę, a życie nie musi być zorganizowane wyłącznie wokół wymagań i obowiązków.
Drugim ważnym obszarem reparentingu jest język, którego używasz wobec siebie. To, jak do siebie mówisz, ma znaczenie. Szczególnie w chwilach błędu, słabości, napięcia i porażki.
Wiele osób nosi w sobie bardzo surowy głos, który ocenia, zawstydza, przyspiesza, podważa i nigdy nie jest zadowolony. Taki głos rzadko motywuje w zdrowy sposób. Częściej obciąża, zabiera siłę i pogłębia rozłączenie z samym sobą.
Reparenting zaprasza do bardziej współczującego i rozumiejącego kontaktu ze sobą, zwłaszcza w trudnych momentach.
Czasem zmiana zaczyna się od prostych pytań:
- Jak powiedziałabym to komuś, kogo kocham?
- Czy naprawdę potrzebuję teraz więcej krytyki?
- Co byłoby wspierające?
Wiele osób dorastało z przekonaniem, że błąd oznacza zagrożenie. Że trzeba zrobić wszystko dobrze, nie rozczarować, nie zawieść, nie ośmieszyć się. W takim świecie miejsce na pomyłkę bywa bardzo małe.
Reparenting oznacza też uczenie się, że błędy są częścią ludzkiego doświadczenia. Nie odbierają wartości. Nie muszą od razu uruchamiać lawiny wstydu i samokrytyki. Mogą być trudne, mogą boleć, ale nadal mieszczą się w granicach człowieczeństwa.
Dobry opiekun nie mówi dziecku po błędzie: „widzisz, z tobą zawsze jest coś nie tak”. Pomaga raczej zrozumieć, co się wydarzyło, uspokoić emocje i wrócić do kontaktu ze sobą.
Właśnie tego stopniowo uczymy się wobec siebie.
Bycie dla siebie dobrym opiekunem ma też bardzo praktyczny wymiar. Chodzi o rozpoznawanie własnych stanów emocjonalnych i reagowanie na nie zanim napięcie przejmie wszystko.
To może oznaczać:
- zauważenie pobudzenia w ciele,
- zatrzymanie się,
- ruch,
- kontakt z naturą,
- oddech,
- odpoczynek,
- rozmowę z kimś bezpiecznym,
- sięgnięcie po wsparcie zamiast zostawiania siebie samej z przeciążeniem.
Nie zawsze damy radę samodzielnie się ukoić. I to też mieści się w zdrowym obrazie opieki. Dobry opiekun wie, kiedy wystarczy samoregulacja, a kiedy potrzebna jest koregulacja, czyli uspokojenie się w kontakcie z drugim człowiekiem.
Reparenting nie polega więc na samotnej samowystarczalności. Warto raczej traktować własny stan emocjonalny poważnie i uczyć się odpowiadać na niego z większą troską.
Bardzo lubię myśleć o reparentingu nie tylko jako o „naprawianiu braków”, ale też jako o codziennym praktykowaniu miłości do siebie.
Miłość do siebie może wyglądać zwyczajnie. Dla jednej osoby będzie to przygotowanie sobie dobrego posiłku. Dla innej spacer. Dla kogoś innego uporządkowanie przestrzeni, zrobienie listy spraw, zapisanie się do lekarza, powiedzenie „nie”, gdy ciało mówi „dość”.
Czasem będzie to:
- kupienie sobie kwiatów,
- chwila z ulubioną muzyką,
- wieczór bez obowiązków,
- kąpiel,
- automasaż,
- rozciąganie,
- dziennik wdzięczności,
- afirmacja,
- własna randka,
- herbata wypita w ciszy,
- czas na hobby,
- pochwalenie swojego ciała,
- uznanie małego sukcesu.
Widzisz jaki masz wybór, by okazać sobie miłość? Zauważ, co już robisz, a potem wybierz jedną małą praktykę, którą chcesz uczynić codziennym rytuałem troski o siebie.
Dla mnie reparenting ma też wymiar szerszy niż tylko indywidualny rozwój. Widzę w nim szansę na zatrzymanie pewnych wzorców, które przechodzą z pokolenia na pokolenie.
Wiele osób, szczególnie kobiet, przez lata pracuje nad poczuciem, że są wystarczające, warte miłości, szacunku i dobrego traktowania. To nie bierze się znikąd. Bardzo często wiąże się z tym, czego nauczyły się o sobie w domu. A ich rodzice często wynieśli podobne wzorce ze swoich rodzin.
W ten sposób brak opieki, czułości, krytyka, emocjonalny chłód czy zawstydzanie mogą być przekazywane dalej, nawet bez złej woli. Po prostu jako coś znanego.
Reparenting daje szansę, żeby ten łańcuch trochę zatrzymać. Najpierw w sobie, potem w swoich relacjach, a przede wszystkim w relacji z własnymi dziećmi.
Może od prostego ćwiczenia? Wyobraź sobie przez chwilę, że jesteś dla siebie najlepszym możliwym opiekunem. Nie idealnym w sensie perfekcyjnym, ale naprawdę dobrym, ciepłym, obecnym, odpowiedzialnym.
I z tej pozycji zapytaj siebie:
- Jak okażę sobie dziś miłość?
- Czego dziś naprawdę potrzebuję?
- Jaki jeden mały gest mogę dziś sobie okazać, by okazać sobie lojalność i opiekę?
Reparenting to proces budowania nowego sposobu bycia ze sobą. Trochę bardziej obecnego, czułego i mniej opartego na porzucaniu siebie.
Ja idę popatrzeć jak rosną rośliny, a ty jak sobie dziś okażesz miłość?
Z czułością, Kasia
